Wie googelt op de zoekterm “oudste opinieweekblad van Nederland” ziet dat twee kandidaten om de eer strijden: De Groene Amsterdammer en het NIW. Helaas moeten we de Groene Amsterdammers teleurstellen: zij bestaan sinds 1877 terwijl het NIW vanaf 4 juni 1865 bestaat. Eén-nul voor het NIW, dus.
Hoewel ik heb leren lezen in De Waarheid, nam het NIW een belangrijke plaats in het mij laten nadenken over Zwaarwichtige Zaken. In de jaren ’80 stonden er wat aardige artikelen in over het reilen en zeilen van Joods Nederland: de bestuurlijke ruzies kwamen er uitgebreid in aan de orde. En bij de familieberichten kon je zien wie er dood ging, wie afstudeerde, en wie ging trouwen (aan kinderen deden we toen nog niet).
Maar, allengs raakte de inhoud sleetser. Niet dat de inhoud veranderde; nee: ik merkte dat de bestuurlijke ruzies meestal volstrekt niet relevant waren, de jubelartikelen over Israel vermoeiden me alleen maar. Alleen de familieberichten waren nog een reden om de krant uit de wikkel, en later uit het cellofaan te halen. Ik heb later uit vriendelijkheid en mededogen nog wel eens een abonnement op het NIW genomen, maar het kon me niet boeien. Te beperkt en het deed geen poging me aan het denken te zetten.
Totdat Paul Damen hoofdredacteur werd en het blad hipper, actueler en relevanter ging maken. En dat heeft met het volgende te maken.
Veel Joden die iets aan het Jodendom doen, hebben een Joods netwerk dat gebaseerd is op ófwel religie, ófwel Israel, ófwel de Holocaust, ófwel Joodse organisaties, ófwel cultuur. Wereldwijd zie je dat de rol van al deze fenomenen afneemt. De religieuze netwerken bestaan niet meer, of op een andere, vaak meer internationale manier, de mening over Israel als Joodse staat en de beleving van het Zionisme is sterk veranderd, de generatie die de Holocaust heeft meegemaakt sterft uit, de Joodse organisaties hebben onder dezelfde problemen als de rest van van het maatschappelijk middenveld (beperkte middelen, beperkt professioneel leiderschap, beperkte betrokkenheid) te lijden en de Joodse cultuur is diffuser, internationaler en minder herkenbaar (of, als je het positief wil formuleren: meer divers) geworden. Met andere woorden: voor de jongere generatie zijn veel van deze netwerken niet interessant of relevant. Vandaar het succes van de organisaties die het op een vernieuwende manier aanpakken (bijvoorbeeld Chabad, KolDor, Limmoed, JSAM, en de Joodse Salons), en vandaar en het voortstrompelende geploeter van veel conventionele organisaties.
Daarnaast heeft het NIW, net als alle andere dag-, week en maandbladen (behalve Elseviers, geloof ik) last van het feit dat er nou eenmaal minder mensen geabbonneerd zijn op papieren uitgaven. Heeft iets te maken met internet, naar het schijnt.
Het antwoord dat Damen gaf, was énerzijds het openbreken van de bestaande Joodse netwerken, en anderzijds (weer) de opinie te zoeken door meningen te verkondigen. Soms (schande!) meningen waar ik het niet mee eens was, maar wel vaak dingen die me aan het denken zetten, en in ieder geval niet meer dat jubelende oppervlakkige toontje, gelardeerd met verslagen van onbetekenende ruzies van organisaties die steeds minder relevant worden.
Om mij onbekende redenen heeft het bestuur van het NIW besloten de arbeidsovereenkomst met Damen niet te verlengen. Het was meteen te zien aan het NIW. Weer van dezelfde braafheid en matheid als vanouds. Natuurlijk op een (in het chanukanummer te verschijnen) interview met ene drs RP Baruch uit Den Haag na 😉
Het zou goed zijn als het één na oudste opinieweekblad het oudste opinieweekblad te hulp zou schieten. In naam van de opinie, en in naam van de journalistiek!
